X
تبلیغات
ایمنی و بهداشت کار

ایمنی و بهداشت کار
لینک دوستان

سم شناسی شغلی :

در سم شناسی شغلی افراد  با مواد شیمیایی که در محیط کار یافت می­شوند ، سر و کار دارند . کارگران صنعتی ممکن است در طی تهیه ، تولید یا بسته­بندی این مواد یا به واسطه استفاده از آنها در محیط شغلی ، در معرض تماس با آنها قرار بگیرند . به عنوان مثال کارگران کشاورزی ممکن است در معرض مقادیر مضر حشره­کش قرار بگیرند . تأکید عمده سم شناسی شغلی در جهت شناسایی عوامل مسئول ، تعیین وضعیتهای منجر به مصرف بی­خطر آنها و پیشگیری از جذب مقادیر مضر آنها می­باشد . حدود تعیین­کننده­ای جهت مشخص نمودن غلظتهای ایمن بسیاری از مواد شیمیایی در محیط کار طرح ریزی شده­اند تا حالات گوناگون تماس ، مشخص گردد.که عبارت است از:

1 . غلظتی جهت کار روزانه معمولی 8 ساعته که کارگران می­توانند مرتباً در آن قرار گیرند بدون هیچ اثر منفی .

2 . غلظتی که فقط باید کمتر از 15 دقیقه در آن قرار گرفت و نه بیشتر .

3 . غلظتی که فقط می­توان یک لحظه در آن قرار گرفت .

ورود مواد شیمیایی به بدن در موقعیتهای تماس مختلف فرق می­کند . در شرایط صنعتی ، استشمام راه اصلی ورود می­باشد و نیز راه پوستی نیز کاملاً مهم است اما مصرف خوراکی راه نسبتاً فرعی می­باشد . در نتیجه ، معیارهای پیشگیری کننده عمدتاً جهت حذف ورود از طریق استشمام یا از طریق تماس موضعی ، طرح ریزی می­شوند . مواد آلوده کننده اتمسفر از طریق استشمام وارد می­شوند در حالی که در موارد آلوده کننده­های آب وخاک ، مصرف خوراکی راه اصلی تماس در انسان است .

مواد سمی ممکن است بسته به طول مدت تماس از لحاظ کیفی متفاوت باشند . یک تماس واحد یا تماسهای متعدد طی 1 یا2 روز صورت می­گیرد ، نمایانگر تماس حاد (acute exposure) می­باشد . تماسهای متعدد که طی دوره طولانی­تری از زمان ادامه یابد ، بیانگر تماس مزمن است . در شرایط شغلی هر دو تماس حاد و مزمن ممکن است رخ دهد.

در حالی که در حدود مواد شیمیایی یافت شونده در محیط ، احتمال تماس مزمن بیشتر است . در تماسهای مزمن ، تأثیرات سمی ممکن است تا چندین ماه بعد ازتماس­های تکراری قال مشاهده نباشد. تأثیرات زیانبار ناشی از تماس حاد یا مزمن ممکن است برگشت­پذیر یا غیر قابل برگشت باشد .برگشت­پذیری نسبی تأثیر سمی به خصوصیات قابل بهبود عضو آسیب دیده ، بستگی خواهد داشت .

با توجه به افزایش میزان مواد آلوده کننده و به علت افزایش جمعیت ، افزایش میزان مصرف کنندگی ، افزایش تولید مواد شیمیایی ، افزایش منابع طبیعی و ... نیاز به علم سم  شناسی بیشتر احساس می­شود چرا که زمینه هر برخورد در جهت حذف آلودگیها ، نیاز به رفع کامل آلودگی و تحلیل و بررسی مکانیسم مشکل­زایی آلودگی­ها دارد .

در کارخانجات صنعتی و محیط­هایی که فلزات به صورت خالص و ترکیبات مختلف مورد استفاده قرار می­گیرند کارگران در معرض گرد و غبار آنها بوده و در صورت عدم استفاده از وسایل حفاظتی دچار مسمومیت­های شغلی می­گردند . عناصر و فروآلیاژ­های موجود در اکثر صنایع به قرار زیر می­باشند:

سیلیس: این ماده به صورت سیلیس آزاد متبلور ، کوارتز و اکسید­سیلسیوم و یا سنگ چخماق، در معادن، صخره­ها و سنگ­های گرانیتی و غیره وجود دارد. در اثر استنشاق متداوم سیلیس، در ریه­ها حالت فیبروزی ایجاد شده که توسط اشعهX به خوبی تشخیص داده می­شود. بیماری حاصل از استنشاق گردو غبار سیلیس که خود نوعی پنوموکونیوز است به نام سیلیکوزیس خوانده می­شود. حرفه ­های زیادی از جمله فرمگیری در این صنعت وجود دارند که کارگران با سیلیس و یا اکسید­سیلسیوم سرو کار دارند. و به نوعی با این بیماری دست و پنجه نرم می­کنند. اصولاً این بیماری به کندی پیشرفت کرده و معمولاً عوارض وآثارآن پس از 5 سال ظاهر می­گردد، ولی به طور استثناء در مواردیکه مقدار ذرات زیاد و طول تماس طولانی بوده است ظهور بیماری پس از 12 ماه نیز دیده شده است. به طور کلی در اثر پیشرفت بیماری حاصل از سیلیس ، حجم تنفسی ریه­ها کم، قدرت کار بیمار کاهش و بالاخره تنفس مشکل وبه­ سختی انجام می­گیرد و اغلب در بیمار تنگ­نفس دیده می­شود. سل یک بیماری ثانوی است که اغلب با سیلیکوزیس همراه می­شود و این دو بیماری معمولاً یکدیگر را تقویت می­کنند.

آهن : آهن مهمترین فلز پرمصرفی است که غیرسمی می­باشد . استنشاق مقادیر زیادی از اکسید آهن تولید رنگ قرمزی در ریه­ها می­نماید که به نام سیدروزیس معروف است و ممکن است در آزمایش با اشعهX ایجاد سایه­ای مشابه سیلیکوزیس نماید . عمده عقاید پزشکان بر آن است که سیدروز ،  یک عارضه خوش خیم است و عمل ریه­ها را مختل نمی­سازد . این عارضه معمولاً در جوشکاران آهن بوسیله الکتریسیته پس از سالها کار و تماس ممکن است دیده شود . نزد افرادی که برای مدتهای طولانی و حتی 20 سال سابقه کار داشتند تغییرات ریه­ها بسیار جذبی و عوارض محدود بوده است و تعداد مختصری به سرفه مبتلا بوده­اند .

آزمایشات جسمی و ظرفیت بازدهی کارگران جوشکار که دارای پیگمانتاسیون آهن بوده­اند نشان داده است که آهن باعث عدم توانایی و از کار افتادگی نگردیده است . ممکن است دودهای حاصل از اکسیدهای آهن در صورت همراه بودن با سیلیس و حرارت­های زیاد باعث ایجاد فیبروز مخاط یاسیدروز سیلیکوز بنماید و گاهی بین ریخته­گران آهن نوعی سرطان برونش نیز مشاهده شده است . بدین ترتیب باید گفت که اکسیدهای آهن تازه تولید شده آهن همراه با حرارت زیاد ممکن است همانند دود اکسید آلومینیوم یا اکسید سیلیسیوم عمل نموده و نوعی حالت فیبروتیک ریه ایجاد نماید .

کروم : کرومات­ها و بی­کرومات­ها در گراورسازی ، پارچه بافی ، چاپ ، رنگرزی ، عکاسی و تهیه و ساخت انواع رنگها ، پیگمانها ، تهیه کاغذ دیواری ، صنایع الکترونیک ، تهیه مواد منفجره ، ساخت کبریت و اجناس لاستیکی مصارف زیادی دارند . آبکاری کروم مستقیماً روی آلومینیوم در صنایعی از قبیل صنایع شیمیایی ، دارویی ، غذایی ، الکترونیک ، هواپیمایی وفضانوردی انجام می­گردد. وجود سرطان­های سخت ریوی نزد کارگرانی که از کرومیت ، کرومات تهیه می­­نمایند و همچنین در تهیه و تماس با رنگها و پیگمانهای حاوی کروم من جمله کرومات روی و کرومات باریم و کرومات سرب هستند معلوم گردیده و از سالها قبل شناخته شده است . اولسر کروم ضایعه دیگری است که در اثر تماس با کرومات­ها ایجاد می­شود و شامل زخم­های عمیق دست­ها و بازواست . اگر این زخم­­ها در نواحی قوزک و بند انگشتان باشد دردناک بوده و در صورتی که تماس بعدی و دائمی با این مواد قطع شود در ظرف مدت چند هفته بهبودی خواهند یافت و فقط آثار زخم به جای خواهد ماند و تقریباً 50 درصد کارگران صنعت کرومات دارای زخم­های اولسره فعال ویا بهبودی یافته می­باشند . زخم­هایی نیز نزد همین افراد در بینی دیده می­شود که ممکن است منجر به آتروفی مخاط­ها یا اولسراسیون یا سوراخ شدن جدار بینی گردند . اینگونه ضایعات نزد 50 درصد از کارگران کرومات دیده شده و به علاوه اولسرهای متعدد درقسمت سطح خلفی زبان و سقف دهان نیز مشاهده گردیده است . درماتیت­های عمومی نیز نزد برخی از کارگران که با ترکیبات کروم در تماسند شایع می­باشد .

مولیبدن : بزرگترین مصرف مولیبدن در فولاد ، آلیاژها و ریخته­گری است . مقادیر قابل ملاحظه­ای از آن در تهیه و ساخت سیم­ها ، میله ورقه و قطعاتی از هواپیما و موشکها و غیره به کارمی­رود و این مصارف مرتباً رو به افزایش است . در صنعت الکترونیک ، وسایل هدایت حرارت و به صورت الکترودهای ذوب شیشه و همچنین به فرم فلز پاشیدنی روی فولاد و سایر فلزات به کار می­رود . در این حال مولیبدن به صورت قشری که روی صفحات فلزی آهن را فولاد پوشیده می­شود زمینه خوبی را برای پاشیدن فلز دیگر آماده می­کند . مصرف مولیبدن در صنایع نفت ، رنگسازی ، تولید سرامیک و تهیه و تولید کودهای شیمیایی به عنوان عنصر جزئی نیز رواج دارد . تماسهای صنعتی در اثر تهیه و ساخت محصولات مولیبدن و به علت گرد و غبار و دود فلز مولیبدن ، اکسیدها و سولفورها و مخصوصاً  از کوره­های الکتریکی و یا در مواقعی که به این ترکیبات حرارت زیادی داده می­شود تولید می­گردد که ممکن است با عوارض مختلفی چون اسهال ، از دست رفتن اشتها ، بی­حالی ، سستی ، کم خونی ، تحریک و التهاب چشم ، مخاط بینی و گلو و غیره همراه باشد .

منگنز : منگنز دارای 3 نوع مصرف عمده است :

الف) به عنوان معرف در تهیه فولاد به منظور احیاء اکسیژن و گوگرد و ماده­ای که در آلیاژهای فولاد مخصوص به کار می­رود .

ب) در ساخت باطری­ها به صورت بی­اکسید منگنز .

ج) در صنایع شیمیایی به عنوان عامل اکسید کننده در تهیه پرمنگنات و سایر ترکیبات شیمیایی منگانین آلیاژی است از منگنز ، مس و نیکل که در تهیه لوازم الکتریکی پرمقاومت مصرف می­شود . همچنین منگنز یکی از فلزاتی است که در آلیاژهای منگنز برونز و سایر آلیاژهایی که خاصیت مغناطیسی دارند وارد می­شود . علاوه بر مصرف آن به صورت بی­اکسید منگنز در باطری­های خشک ، در شیشه سازی و سرامیک مصرف دارد . به عنوان یک ماده شیمیایی ، املاح آن به عنوان خشک کننده در تهیه روغن بزرگ و همچنین منگناتها و پرمنگناتها به عنوان عوامل اکسید کننده ، ضد عفونی کننده ، رنگ برنده و همچنین در آزمایشگاه­ها مصرف دارند . استات منگنانو در رنگریزی ، رنگ­آمیزی چرم ، در تهیه کود شیمیایی و به عنوان کاتالیزور شیمیایی به کار می­رود .اثرات مزمن منگنز بیش از 100 سال است که شناخته شده و هنوز در نقاط مختلف گیتی ادامه دارد. مشخصات تشخیص مسمومیت با منگنز ( منگانیسم ) توسط عده­ای از دانشمندان به طور تفصیل ذکر گردیده است . بیماری در ابتدا بی سر و صدا و غافلگیر کننده بوده و شامل بی­حسی ، بی­اشتهایی و ضعف و لاغری است و اختلالات دماغی منگنز که در دنبال آن ایجاد می­شود صورتهای نهایی مخصوصی دارند و شامل خنده­های بی­دلیل ، بی­فکری و بی­ارادگی ، بی­خوابی و متعاقباً حالت شدید خواب­آلودگی می­باشد .

اغلب سردرد وجود دارد و حالات گرفتگی پا و تحریکات جنسی و عدم توانایی دیده می­شود . در دنبال این عوارض یا همراه آنها به هم خوردگی تکلم و آهسته شدن آن و اشکال در تلفظ و بی ربطی کلمات و حتی لال شدن کامل دیده شده است . به طور کلی ناهنجاری در حرکات به خصوص در گام برداری و نگهداری تعادل ظاهر می­شود که ممکن است به حرکات شدید به طرف جلو عقب منجر شود و یا بطور نهایی به صورت «گام برداری مرغ » تبدیل شود. با پیشرفت مسمومیت ، سختی حرکات مشهودتر شده و افتادن به دفعات متعدد اتفاق می­افتد و لرزش و رعشه حادث می­گردد که این لرزه­ها در حالات هیجانی و خستگی و احساسات بسیارشدید می­شود. کناره­گیری مطلق همراه با خنده­های پراکنده و متناوب و سپس جاری شدن بزاق و عرق کردن زیاد به دنبال دارد. علی­رغم عوارض مختلف که در اثر بیماری حاصل می­شود بیمار به حیات خود ادامه می­دهد و باید گفت که مسمومیت مزمن با منگنز بیماری کشنده­ای نیست . ظهور بیماری به صورت مزمن بین 6 ماه تا 2 سال طول می­کشد ولی مواردی با مدت کوتاهتر (49 روز ) گزارش شده و معدل مدت تماس تقریباً در حدود 178 روز تخمین زده می­شود ولیکن مواردی پس از 16 سال نیز گزارش گردیده است . حساسیت فردی نیز قابل ملاحظه است

 

[ پنجشنبه ششم اردیبهشت 1386 ] [ 15:51 ] [ م . نورانی ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

با عرض سلام .اینجانب م.نورانی کارشناس ارشد بهداشت حرفه ای هستم. امیدوارم با همکاری یکدیگر بتوانیم قدمی چند در راه آبادانی وطنمان ایران برداریم.در اینجا لازم می دانم از زحمات تمامی استادان عزیزی که در طول دوران تحصیل مرا یاری نموده اند، تشکر کرده و آرزوی توفیق روزافزون برای آن بزرگواران داشته باشم.
workandworker@yahoo.com
موضوعات وب
امکانات وب
بک لینک فا