ایمنی و بهداشت کار
لینک دوستان

سرما و استرس­های سرمایی:

یکی از عوامل فیزیکی زیان­آور محیط­های کاری سرماست، که بدن در برابر آن واکنش کمتری نسبت به گرما از خود نشان می­دهد. دو عامل مهم تأثیرگذار در سرما، دمای هوا و سرعت جریان هوا است که هر چه دمای هوا کمتر و سرعت جریان آن بیشتر شود اثرات زیان­بارتری برای بدن درپی خواهند داشت. تأثیر توأم دما و سرعت جریان هوا رابا شاخصی با عنوان خنک­شوندگی باد(WCI) بیان می­کنند. این شاخص برای محیط­های بسیار سرد و پایین­تر از نقطه انجماد تعریف شده و با تعیین چرخه کارو استراحت ، نشان می­دهد که شیفت کاری در سرما 4 ساعت می­باشد. ( چرخه استراحت درمواجهه با سرما به معنای گرم کردن افراد است و فرد باید حتماً وارد یک محیط گرم شود.)

عارضه کلی سرما برای بدن تحت عنوان Hypothermia( هایپوترمیا) بیان می­شود .که در آن درجه حرارت بدن به پایین­تر از 35 درجه سانتی گراد می­رسد.

عوامل مستعد در هایپوترمی: لاغر وضعف عضلانی، خوردن الکل و دارو­های آرامبخش، دیابت، کم­کاری تیروئید، کم­کاری غده فوق کلیه، بیماری قلبی و عروقی و سرطان.

هایپوترمی به 3 نوع خفیف(35-33 درجه سانتی­گراد)، متوسط(33-26 درجه سانتی­گراد) و شدید(26 درجه سانتی­گراد به پایین­تر) تقسیم می­شود. که علائم آن به صورت کاهش درجه حرارت بدن، لرز خیلی شدید، کاهش سطح هوشیاری، کاهش ضربان قلب( ابتدا تاکی­کاردی و بعد از آن برادی کاردی)، انقباضات کم و سفتی عضلات ، ایست تنفس و نهایتاً مرگ می­باشد.

از دیگر عوارض سرما می­توان به یخ­زدگی، سرمازدگی، سرما­گزیدگی و پای خندقی اشاره کرد.

یخ­زدگیFrost bite : در این عارضه، بافت انگشتان دچار یخ­زدگی شده و مولکول­های آب تبدیل به بلور­های یخ می­شود و در این مورد سلول­های پوست( شریان) بافت نکروز شده و از بین می­روندوبعد از آن بافت سیاه شده و گانگرن رخ می­دهدکه تغییر بافت برگشت­پذیر نیست و تنها درمان قطع عضو است و شدیدترین حالت سرما در اندام­ها یخ­زدگی است که در یخ­زدگی ممکن است ماهیچه، استخوان، عصب وشریان درگیر شده و برحسب شدت یخ­زدگی از بین بروند.

سرمازدگیPernio : در سرمازدگی که بافت­ها بر اثر سرما دچار آسیب می­شوند ولی به مرحله یخ­زدگی و ازبین رفتن نمی­رسند، علائم گزگز و مور مور شدن، بی­حسی ، درد در سرمازدگی اتفاق میافتد و پوست ناحیه به رنگ قرمز در آمده و دردناک و اگر شدت سرما زیاد شود تبدیل به یخ­زدگی می­شود. سپس وقتی که بافت یخ زد ، ناحیه یخزده حسی ندارد چون خونرسانی قطع و مهم­تر عصب آن از بین رفته است و چیزی وجود ندارد که پیغام را به مغز برساند.

سرماگزیدگی Frost nip: حالت حقیقی است که در زمستان تجربه می­کنیم . نوک بینی قرمز ، سرد و سوزن می­شود و با گرما قابل برگشت است.

پای خندقی یا پای سربازTrench foot: وقتی که عضو مورد نظر بیشتر پا علاوه بر سرما در معرض رطوبت هم واقع می­شود ، در این حالت یخزدگی اتفاق میافتد. عضو مربوطه دچار تغییر رنگ که به رنگ خاکستری یا قرمز درمی­آید، درد و سوزش پا ، تورم ، خونریزی­های زیر پوستی رخ می­دهد.

اقدامات اولیه در مواجه با فرد سرمازده: گرم­کردن تدریجی عضو مربوطه، عدم وارد­کردن فشار به عضو، خارج­کردن لباس و جوراب­های خیس و خشک­کردن موضع ( ماساژ و آب داغ توصیه نمی­شود.) و در آخر در حالی که دست و پا را بالاتر از سطح قلب نگه داشته­ایم ، فرد را به مراکز درمانی انتقال می­دهیم.

کنترل: بهداشت حرفه­ای با توجه به WBGT ، چرخه کارو استراحت را برای گرما و سرما در نظر گرفته، وبیشتر به پیشگیری ،از طریق انتخاب و استخدام افراد مناسب (فاقد بیماری­های قلبی و عروقی، عدم مصرف داروی خاص، عدم وجود ضعف عضلانی و نداشتن سابقه بیماری در اندام مستعد به بیماری) ، محصور سازی، جداسازی، جایگزینی و PPE ( کفش، دستکش و ...) اهمیت می­دهد.

 

 

 

ارتعاش Vibration:

نوسان یک جسم مرتعش را حول یک نقطه معین یا حرکت نوسانی

 یک جسم دور یک جسم مشخص را ارتعاش می­گویند،که به عنوان

 یکی دیگر از عوامل فیزیکی زیان­آور محیط­های کاری مورد توجه

 واقع شده است.در واقع حالت رزونانس یا تشدید ارتعاش برای

 بافت­های بدن زیان­آور است. ارتعاش برای بدن از دوجهت ایجاد خطر می­کند:

1 . ارتعاش کل بدن که تحت عنوانWhoile body vibration تمام بدن را درگیر کرده و بیشتر در راننده­ها، لو­کوموتیورانان،خلبانان، قایق­رانان یا کسانی که با یک وسیله مرتعش کار می­کنند دیده می­شود.

2 . ارتعاش ناحیه­ای که تحت عنوانSegmental یا Hand arm vibration قسمت­هایی از بدن به­خصوص دست و بازو را درگیر می­کند.

در ارتعاش کل بدن ، ارتعاش از یک محل( نشیمنگاه یا قفسه سینه) وارد بدن شده و بر حسب فرکانس جسم مرتعش که بیشتر زیر 20 هرتز است باعث ایجاد رزونانس و درپی آن عارضه می­شود. عوارض در این ارتعاش به صورت کاهش قدرت بینایی، تهوع، استفراغ، اختلال تعادل،اختلالات تولید مثل، بیماری قلبی وعروقی و غیره نمایان می­شود.

ارتعاش ناحیه­ای موقعی روی می­دهد که فرد جسم مرتعش را در دست گرفته، و ارتعاش مستقیماً به دست و بازو و ساعد منتقل می­شود که بیشتر فرکانس­های 350-300 هرتز آسیب­رسان هستند. مهم­ترین عارضه در این ارتعاش بیماری فیبروز انگشتان یا سفید انگشتی است که باعث اختلال خونرسانی در عروق و اعصاب دست به­خصوص انگشتان شده ، به صورت مورمور شدن، بی­حسی، رنگ­پریدگی نوک انگشتان، ودر پی ­آن سیانوز و کبودی آن شده ، بعد از مدتی حمله خاتمه یافته و به حالت طبیعی باز می­گردد.( گفتنی است که تکرار این حالت به مرور زمان باعث زخمی­شدن و نکروز پوست انگشتان می­شود.)

ارتعاش در محیط­های کاری با وسیله­ای بانام ارتعاش­سنجAccelerometer اندازه­گیری می­شود.

کنترل:

کنترل در منبع: ساخت وسایلی­که ارتعاش آنها کم باشد.

کنترل در نقطه ورود به بدن:

- در ارتعاش کل بدن با نصب جاذب ارتعاش که به نشیمنگاه و پایه صندلی متصل می­شود.

- در ارتعاش دست و بازو با نصب جاذب ارتعاش در دسته وسیله­ای یا ابزاری که فرد در دست می­گیرد.

1.      کاهش زمان کار و انجام ریتمیک (منقطع)

2.      استفاده از وسایل حفاظت فردی (دستکش و چکمه ضد ارتعاش)

3.      گرم نگه داشتن دست ( عارضه سفید انگشتی)

4.      انتخاب کارگر مناسب ( عوارض اسکلتی و عضلانی،گرفتگی عروق ، آرتروز

 

 


3. کنترل فردی:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

گرما و استرس­های گرمایی :

بدن انسان نسبت به گرما و سرما واکنش نشان می­دهد تا دمای مرکزی بدن

را کنترل کرده و در یک حد ثابتی نگه دارد به همین جهت به انسان خونگرم                                                           می­گویند . این توانایی بدن ناشی از 3 عامل زیر است :

1.عروق سطحی داخل پوست گشاد شده تا خون بیشتر را به محیط آورده تااز طریق تابش بدن گرما را از دست بدهد .

2. هیپوتالاموس که مسئولیت کنترل دمای مرکزی بدن را برعهده دارد رگها را گشاد، متابولیسم کلی بدن را کم، در نتیجه باعث گرمازایی کمتر می­شود .

3. راه مهمتر که تنها در مورد گرما و تطابق با آن صورت می­گیرد تعریق است که در نتیجه عرق کردن، بدن گرما از دست داده و خنک می­شود . اگر این سیستم در مواجهه با گرما از کار بیفتد باعث اثرات زیان آور و آسیب ارگانها یا اعضای بدن می­شود .

چنانچه بدن نتواند در مواجه با گرما به تعادل برسد درجه حرارت مرکزی بدن بالا رفته ، سلولها و آنزیمهای درون سلولی غیرفعال شده و از بین می­روند و در نتیجه کار عضو مختل می­شود . از عوارض کلی و ابتدایی گرما می­توان به : قرمزی پوست ، گشادی رگها ، تعریق زیاد ، تاکی کاردی ، کاهش ادرار و افزایش حجم مایع داخل رگها اشاره کرد.

عوارض اختصاصی گرما :

گرما­خستگی : این عارضه از شایع ترین اختلالات مواجهه با گرما است که در آن به هر دلیلی درجه حرارت مرکزی بدن به حدود 38 درجه سانتیگراد می­رسد و دارای علائمی چون سردرد ، تهوع ، استفراغ ، تشنگی زیاد ، خشکی دهان ، تاکی کاردی ، افزایش تنفس و در صورت پیشرفت کاهش فشار خون می­باشد .

گرمازدگی Heat stroke: بدترین عارضه گرما که امکان مرگ و میر افراد مستعد در آن به 80% می­رسد . در گرمازدگی که بیشتر از گرماخستگی حاصل می­شود علائمی چون کاهش سطح هوشیاری ، حواس پرتی ، هزیان ، سردرد شدید ، تهوع و استفراغ ، تاکی کاردی ، کاهش فشار خون ، پوست خشک و داغ ، مرگ سلولهای اعضای بدن و در نهایت کما و مرگ دیده می­شود . درجه حرارت مرکزی بدن در این عارضه به بیش از 41 درجه سانتیگراد می­رسد .

غش یا سنگکوب گرماییHeat syncope : در غش گرمایی به علت کار شدید و ناگهانی عصب واگ تپش قلب و فشار خون افت کرده و فرد بهت زده می­شود . معمولاً این عارضه در افرادی روی می­دهد که در محیط گرم حداقل به مدت 2 ساعت ایستاده باشند، که تجمع خون در وریدهای پا باعث کاهش خونرسانی به مغز شده و فرد دچار عارضه می­شود . (لازم به ذکر است که فرد در این عارضه دارای هوشیاری است. )

سکته عضلات Heat cramp : گرفتگی عضلات بیشتر در عضلاتی رخ می­دهد که کار زیادتری انجام دهند مثل دست و پا . در این عارضه در عرض یک یا دو دقیقه سدیم در سطح سلولهای عضلانی کم شده و نمک بدن از طریق تعریق از بین می­رود ،از سوی دیگر،اسیدوز لاکتیک در سطح عضلات باعث سکته عضلات می­شود .

عوارض پوستی : در این عارضه فرد در مواجهه با گرمای محیط دچار انسداد مجاری غدد عرق شده و با پاره شدن کیسه­های عرق به روی پوست ، واکنش­های انتهایی داخل پوست ایجاد می­شود که می­توان با پوشیدن لباس­های نخی ، استحمام ، عرق گیر داروئی و استفاده از کورتون­های موضعی آن را درمان کرد.

مهم­ترین و کاربردی­ترین شاخص در اندازه­گیری میزان گرما  در بهداشت حرفه­ایWBGT است که با آن می­توان چرخه کارو استراحت را نیز تعیین کرد. این شاخص با دستگاهی با عنوانWBGT سنج که شامل سه دمای خشک، تر و گویسان است تعیین می­شود.

پیشگیری و کنترل:

1 . اندازه­گیری میزان گرما در محیط­های کاری و کنترل­آن با فاصله­گذاری و کاهش تماس کارگران با نصب محافظ.

2 . انتخاب و استخدام افراد مناسب در صنایع مواجهه با گرما با انجام معاینات قبل از استخدام ومعاینات دوره­ای و آموزش­ کارگران جهت مصرف ویتامینC ، املاح معدنی چون آهن . منزیم و مصرف آب با فواصل کمتر از نیم ساعت.

روشنایی محیط کار:

پیشرفت صنایع، ازیاد واحد­های صنعتی و تولیدی و نیاز روز افزون به بازده

بیشتر صنایع برای تأمین نیاز­های مصرف­کنندگان ایجاب می­کند که کار بیشتر

در محیط­های بسته در مدت شب وروز ادامه داشته باشد. بنابراین، استفاده از نور

مصنوعی بتدریج توسعه یافته است. امروزه مسئله روشنایی برای کارگاه­های بزرگ صنعتی اهمیتی ویژه یافته است، زیرا کمبود روشنایی در محیط کار افزون بر ایجاد خستگی اعصاب، آسیب­های دیگری به سلامت و بینایی کارگر وارد می­آورد. به طور کلی می­توان اهداف تأمین روشنایی پسندیده و مناسب را چنین بیان کرد:

1 . بیشترین حفاظت از بینایی کارکنان

2 . کاهش عوامل ایجاد خستگی و فشار ناشی از روشنایی کافی

3 . پیشگیری از حوادث ناشی از کار

4 . افزایش بازده کار

5 . بهبود کیفیت فرآورده

بیگمان مهم­ترین حس انسان بینایی است و به این دلیل مهندسی روشنایی اهمیت حیاتی دارد. روشنایی رضایت­بخش دارای ویژگی­های زیر است:

1 . تأمین حداقل شدت روشنایی مورد نیاز( طبق استانداردACGIH)

2 . رنگ نور باید مناسب باشد.( رنگ مناسب که به رنگ نور خورشید نزدیک باشد و در هنگام تجزیه ، هفت رنگ را ببینیم.)

3 . لامپ در زاویه دید نباشد .

4 . درخشندگی مناسبی داشته باشد.

5 . تباین مناسب داشته باشد.( اختلاف جسم و زمینه زیاد و علاوه برآن درخشندگی جسم از زمینه بیشتر باشد.)بیشترین کنتراست بین سیاه و سفید است.

6 . طراحی به طوری باشد که سایه مناسب باشد و یا اصلاً سایه ایجاد نشود.

وسایل اندازه­گیری روشنایی در بهداشت حرفه­ای شامل : لوکس­متر برای اندازه­گیری روشنایی و فتومتر برای اندازه­گیری روشنایی و درخشندگی است .

سر و صدا :                                   O          U

یکی از بزرگ­ترین ، مخرب­ترین و مهمترین مخاطرات ناشی از صنعتی شدن و توسعه صنایع سر و صداهای نامطلوب ( آلودگی­های صوتی ) و آثار نامطلوب آن بر زندگی بشر است . آزمایشات ثابت کرده است که موش بر اثر سر و صدا و ارتعاشات صوتی شدید تلف می­شود . تحقیقات زیادی که درباره اثرات سوء سر و صدا به عمل آمده ، ثابت کرده است که تمام اندام­های انسان بر اثر سر و صداهای مخرب متأثر می­شود. علل اساسی کری و بخشی از بیماری­ها ، به خصوص بیماری­های عصبی و روانی و حتی بیماری­های قلبی ، در نتیجه مجاورت با سر و صدا به وجود می­آید و مدت مواجهه با سر و صدا در این مورد بسیار مؤثر است .

البته وجود عوارض شنوایی و حساسیت فردی در مقابل نوع صدایی که انسان روزانه با آن سر و کار دارد مهم است ، لکن سر و صدا همواره سلامت گروههای زیادی از کارگران را تهدید می­کند . ثابت شده است که کری در میان کارگران صنایع بیش از سایر بیماری­های حرفه­ای شایع است . تحمل دائمی و طولانی نه موضعی- سر و صداهای شدید (آلودگیهای صوتی ) در فعل و انفعالات بدن و روی سیستم شنوایی تأثیر داشته واز کری مختصر شروع و در نهایت به کری کامل منجر می­شود . در مراحل نخستین ، یعنی کری خفیف ، تشخیص کری بدون وسایل طبی مشکل بوده و حتی شاید افراد مبتلا نیز خود از ضعف قوه شنوایی برای مدتها آگاه نخواهند شد .

 سر و صدا تنها روی حس شنوایی اثر سوء ندارد ، بلکه از کمیت و کیفیت کار کاسته و روحیه افراد را ناخودآگاه تضعیف می­کند و افراد را تندخو و عصبی مزاج می­سازد و از علل مهم سوانح در محیط کار می­باشد .

—

 

ضمناً در ایجاد تشویش ، دلشوره ، هیجان ، خستگی و تنشهای عصبی ، به خصوص در نزد افراد با اعصاب ضعیف و حساس ، سهم به سزایی دارد . همچنین تحقیقات پزشکی نشان داده است که سر و صدا سبب ایجاد تغییراتی در فعالیت­های اندام مختلف بدن ، از جمله دستگاه مرکزی اعصاب و جهاز هاضمه می­شود. به طور کلی کلیه این آثار سوء و خسارات ناشی از سر و صدا ، باعث کاهش کارآیی می­شود.

کلاً سر و صدا دارای اثرات زیانبار بر سلامت کارکنان ، به ویژه آنهایی که کارهای فکری دارند، می­باشد. سر و صدا باعث تحریک وناراحتی اعصاب و خستگی و ضعف عمومی می­شود. ضمناً سر و صدا سبب ایجاد اختلال در امر ارتباطات و استفاده از وسایل ارتباطی می­شود و تمرکز حواس را بر روی کار در دست انجام مشکل می­سازد . اگر در محیطی مثل کارخانجات سر و صدا شدید و مداوم باشد ، قوه سامعه کارکنان به تدریج تضعیف می­شود . سر و صدا زیاده از حد در یک محیط کار باعث کاهش کارآیی فردی کارکنان و کاهش کارآیی کلی واحد می­شود و از این رهگذر میزان اشتباهات در حین کار افزایش یافته و روحیه کارکنان در محیط کار مختل و موارد غیبت ، تمارض و ترک خدمت رو به ازدیاد می­گذارد.

به طور کلی سر و صدا در محیط کار از دو عامل نشأت می­گیرد:

1 . سروصدایی که در داخل ساختمان ایجاد می­شود مثل سروصدای ناشی از کار دستگاه­ها، ماشین­ها، زنگ تلفن و غیره. 

                                                           ð     B    ï

2. سروصدایی که منشأ آن خارج از محیط کار است، نظیر همهمه و بوق اتومبیل­ها، ترافیک و عابران که به خاطر مجاورت محیط کار با خیابان یا با محیط­های شلوغ ایجاد می­شود.         

                                                                  f   pŒ                  

                                                                         

حد مجاز تحمل سروصدا ( آلودگی­های صوتی) در روز به شرح زیر است:

میزان سروصدا به دسیبل                                      طول تحمل سروصدا به ساعت

 

90        8

92        6

95        5

97        4

100     3

102     2

105     1

110     5%

115    25%

 

 

اصوات بر اساس فرکانس و زمان تولید صدا تقسیم­بندی می­شوند.

اصوات برمبنای فرکانس به 2 شکل: صوت ساده و صوت مرکب

اصوات بر مبنای زمان تولید صوت به 2 شکل: پیوسته و ضربه­ای

تقسیم­بندی می­شوند.

معیارهای آسیب­رسانی سروصدا:

1 . میزان شدت صوت

2 . فرکانس صوت( محدوده 4000-1000 و بیشتر فرکانس 4000 )

3 . مدت زمان تماس

4 . نوع صدا (پیوسته و ضربه­ای)

5 . سابقه کار

 

 

وسایل اندازه­گیری سروصدا:

 

 

²

صداسنج یا سنجش ترازصدا (تعیین میزان صدای محیط) و دزیمتر(جهت مواجهه افراد با صدا)

کنترل سروصدا در محیط­های کاری:

1 . کنترل در منبع( روغن­کاری یا تعویض قطعه فرسوده)

2 . کنترل در محیط( نصب جاذب­های صوتی مثل ورقه­های آکوستیکی)

3 . کنتل فردی( استفاده از وسایل حفاظت فردی)

وسایل حفاظت گوش شامل: روگوشی و توگوشی

روش­های اندازه­گیری صدا:

اندازه­گیری صدا در محیط با روش ایستگاه­بندی که شامل ایستگاه­های 1×1 و 2×2 متر

به این صورت که اگر صدا بیشتراز 85 دسیبل شد با رنگ قرمز و حرفD نمایش می­دهیم .صدای بین 85-65 دسیبل را با رنگ زرد و حرف C و صدای کمتر از 65 دسیبل را با رنگ سبز و حرف S نشان می­دهیم.

اندازه­گیری صدا در دستگاه با روش فاصله­گذاری ،که شدت صوت نقاط مختلف را اندازه گرفته و نقاط هم­صوت را به یکدیگر متصل می­کنیم.

 

 

 

[ پنجشنبه ششم اردیبهشت 1386 ] [ 15:41 ] [ م . نورانی ]

.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

با عرض سلام .اینجانب م.نورانی کارشناس ارشد بهداشت حرفه ای هستم. امیدوارم با همکاری یکدیگر بتوانیم قدمی چند در راه آبادانی وطنمان ایران برداریم.در اینجا لازم می دانم از زحمات تمامی استادان عزیزی که در طول دوران تحصیل مرا یاری نموده اند، تشکر کرده و آرزوی توفیق روزافزون برای آن بزرگواران داشته باشم.
workandworker@yahoo.com
موضوعات وب
امکانات وب
بک لینک فا